Του Δημήτρη Λιάπη
(Γενικός Σύμβουλος της ΠΟΕ - ΔΟΥ με την Αυτόνομη Κίνηση Εφοριακών)
Στις 21.7.2025 κατατέθηκε στη Βουλή για συζήτηση και ψήφιση το νέο Πειθαρχικό Δίκαιο των Δημοσίων Υπαλλήλων, χωρίς ουσιαστικές αλλαγές σε σχέση με το σχέδιο νόμου που είχε τεθεί σε διαβούλευση. Δυστυχώς, η Κυβέρνηση αγνόησε πλήρως τις παρατηρήσεις και τις αντιδράσεις των εργαζομένων στο Δημόσιο και των σωματείων τους.
Τι προβλέπει:
Άρθρα 12 και 61 – Διεύρυνση πειθαρχικών ποινών
Με νέο πειθαρχικό προβλέπεται η ποινή της οριστικής παύσης για:
· Άσκηση εργασίας ή έργου με αμοιβή χωρίς προηγούμενη άδεια της υπηρεσίας.
· Άρνηση συμμετοχής στη διαδικασία αξιολόγησης για δύο συνεχόμενες αξιολογικές περιόδους, είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος.
Πρόκειται για εξοργιστική εξίσωση από τη στιγμή που η ίδια ποινή (οριστική απόλυση) που προβλέπεται για την άρνηση συμμετοχής στην αξιολόγηση προβλέπεται και για:
· Πράξεις κατά της γενετήσιας ελευθερίας ή της γενετήσιας αξιοπρέπειας.
· Άρνηση αναγνώρισης του Συντάγματος ή έλλειψη αφοσίωσης στην Πατρίδα και τη Δημοκρατία.
Η Κυβέρνηση, προφανώς, θεωρεί ότι όλα τα παραπάνω έχουν την ίδια βαρύτητα. Πρόκειται για κατάφωρη παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας και εργαλειοποίηση του πειθαρχικού δικαίου που στρέφεται ενάντια σε κάθε φωνή αντίστασης και αποφάσης των συλλογικών οργάνων των εργαζομένων.
Επιπλέον, για το παράπτωμα της άρνησης υπαλλήλου να συμμετέχει στην αξιολόγηση επιβάλλεται υποχρεωτικά ποινή προστίμου, τουλάχιστον ίσου με τις αποδοχές δύο (2) μηνών.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, το Πειθαρχικό Συμβούλιο μπορεί να επιβάλει επιπλέον διοικητική κύρωση από 10.000 έως 100.000 ευρώ! Δηλαδή, ο δημόσιος υπάλληλος κινδυνεύει να βρεθεί και απολυμένος και χρεωμένος.
Άρθρο 20 – Νέα Σύνθεση Πειθαρχικών Συμβουλίων
Τα νέα πειθαρχικά συμβούλια απαρτίζονται αποκλειστικά από λειτουργούς του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, χωρίς συμμετοχή εκπροσώπων των εργαζομένων. Αυτών που γνωρίζουν τις συνθήκες εργασίας, τις ιδιαιτερότητες του κάθε κλάδου και μπορούν να μεταφέρουν την πραγματική εικόνα της υπόθεσης που παραπέμπεται στο πειθαρχικό συμβούλιο.
Η παρουσία εκπροσώπου συνδικαλιστικής οργάνωσης επιτρέπεται μόνο κατόπιν αίτησης του διωκόμενου υπαλλήλου και χωρίς δικαίωμα ψήφου, προκειμένου να τοποθετηθεί είτε εγγράφως είτε προφορικά ενώπιον του κλιμακίου. Η απουσία του δεν κωλύει τη διαδικασία. Πρόκειται για καθαρά αντιδημοκρατική πρακτική (η παρουσία εκπροσωπών αποκλειστικά από την πλευρά της Διοίκησης), που καταργεί κάθε έννοια συμμετοχικής δημοκρατίας και δίκαιης κρίσης.
Άρθρο 27 – Πειθαρχική συνδιαλλαγή
Εισάγεται ο θεσμός της πειθαρχικής συνδιαλλαγής. Ο πειθαρχικώς προϊστάμενος αξιολογεί βάσει των στοιχείων του πειθαρχικού φακέλου, του είδους του παραπτώματος, των συνθηκών τέλεσης, της προσωπικότητας του διωκόμενου υπαλλήλου και της εν γένει υπηρεσιακής του διαδρομής, εάν δύναται να εκδοθεί πρακτικό συνδιαλλαγής. Το πρακτικό της πειθαρχικής συνδιαλλαγής περιέχει κατ’ ελάχιστον, μεταξύ άλλων, ρητή και σαφή δήλωση ομολογίας του πειθαρχικώς διωκομένου περί αποδοχής της πειθαρχικής ευθύνης για τις αποδιδόμενες σε αυτόν πράξεις. Ασκείται δηλαδή ένας έμμεσος εκβιασμός που προσβάλλει την αξιοπρέπεια των δημοσίων υπαλλήλων, οι οποίοι καλούνται σε δήλωση «αποδοχής της πειθαρχικής τους ευθύνης», προκειμένου να αποφύγουν τις βαρύτατες κυρώσεις που προβλέπονται στο σχέδιο νόμου με δεδομένο ότι οι λειτουργοί του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους που θα απαρτίζουν τα πειθαρχικά συμβούλια δεν έχουν καμία εμπειρία στα θέματα που καλούνται να εξετάσουν.
Άρθρο 42 – Ένσταση
Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου οι αποφάσεις των κλιμακίων του πειθαρχικού συμβουλίου δεν υπόκεινται σε ένσταση σε δευτεροβάθμιο πειθαρχικό. Με αυτό τον τρόπο θα αναγκάζονται οι διωκόμενοι δημόσιοι υπάλληλοι να στρέφονται στη δαπανηρή, ψυχοφθόρα και χρονοβόρα διαδικασία της δικαστικής προσφυγής, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Αοριστία και ασάφεια – Εργαλεία διώξεων και εκφοβισμού
Παραμένουν στο νέο πειθαρχικό δίκαιο προβληματικές διατάξεις, αόριστες και ασαφείς, που εύκολα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εργαλεία διώξεων, όπως:
· Η αναξιοπρεπής ή ανάξια για υπάλληλο διαγωγή εντός ή εκτός υπηρεσίας.
· Η παράβαση της υποχρέωσης εχεμύθειας.
· Η απείθεια.
· Η κριτική της προϊσταμένης αρχής.
Διατάξεις που έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί για τη στοχοποίηση συνδικαλιστών και εργαζομένων που αντιστέκονται. Ενδεικτικό παράδειγμα: η πειθαρχική δίωξη και ποινή στη μάρτυρα – κλειδί στο σκάνδαλο με τις αγροτικές επιδοτήσεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ, για τα παραπτώματα της «παράβασης της υποχρέωσης εχεμύθειας και της ανάξιας για υπάλληλο συμπεριφοράς».
Η Στόχευση είναι Σαφής
Το νέο πειθαρχικό και οι δήθεν «επείγουσες» αλλαγές δεν στοχεύουν στους επίορκους. Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο επαρκεί για την αντιμετώπιση σοβαρών παραπτωμάτων, καθώς είναι ήδη ιδιαιτέρως αυστηρό.
Η πραγματική στόχευση είναι:
- Οι συνδικαλιστές.
- Οι εργαζόμενοι που αντιστέκονται στις πολιτικές των ιδιωτικοποιήσεων, των καθηλωμένων μισθών και της κοινωνικής εξαθλίωσης.
- Όσοι υπάλληλοι επιλέγουν να κάνουν τη δουλειά τους με εντιμότητα, αρνούμενοι να υπακούσουν σε «άνωθεν (προφορικές) εντολές».
Το νέο πειθαρχικό εργαλειοποιείται ως μηχανισμός πειθαρχικού εκφοβισμού, συμμόρφωσης και πειθαναγκασμού, με προφανή στόχο τον περιορισμό της συνδικαλιστικής δράσης, την πειθαρχική δίωξη της αντίστασης και την καλλιέργεια κλίματος φόβου και υποταγής στη Δημόσια Διοίκηση.
